Dự buổi lễ có các đồng chí: Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Trần Đức Thắng; Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định; Chủ tịch Hội đồng thành viên Tập đoàn Điện lực Việt Nam Đặng Hoàng An; Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường...

Thay mặt cho phía Bộ Công Thương, bà Nguyễn Thị Lâm Giang, Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số dự sự kiện và tham gia bấm nút khởi công Dự án.

Khẳng định năng lực tự chủ của Việt Nam trong lĩnh vực kỹ thuật điện siêu cao áp

Báo cáo tại buổi lễ, Tổng Giám đốc Tổng công ty Thiết bị điện Đông Anh Nguyễn Vũ Cường cho biết, trải qua hơn 55 năm hình thành và phát triển, Tổng công ty Thiết bị điện Đông Anh - Công ty cổ phần (EEMC) đã chuyển mình mạnh mẽ, từ một đơn vị sửa chữa thiết bị điện trở thành doanh nghiệp hàng đầu Việt Nam, có năng lực thiết kế và chế tạo máy biến áp điện áp đến 500kV, công suất đến 900MVA; đồng thời từng bước phát triển các nhóm thiết bị điện khác để thay thế hàng nhập khẩu.

Đến nay, Tổng công ty đã sản xuất trên 1.500 máy biến áp từ 110 đến 500kV, chiếm khoảng trên 50% số lượng máy biến áp đang vận hành trên lưới điện Việt Nam.

Theo ông Nguyễn Vũ Cường, Dự án “Nghiên cứu, thiết kế, công nghệ chế tạo cuộn kháng bù ngang điện áp 500kV”, mã số 76/2025/TN, là bước phát triển tiếp theo trong lộ trình làm chủ thiết bị siêu cao áp của Tổng công ty. Dự án do Tổng công ty chủ trì, phối hợp nghiên cứu với Trường Điện - Điện tử (Đại học Bách khoa Hà Nội), với tổng kinh phí 82,493 tỷ đồng, trong đó ngân sách nhà nước hỗ trợ 22,246 tỷ đồng. Sản phẩm của dự án là 1 cuộn kháng bù ngang 500kV công suất 120 MVAr, với các thông số đạt tiêu chuẩn IEC 60076.

Cuộn kháng bù ngang là thiết bị hấp thụ công suất phản kháng dư do điện dung phân bố của đường dây dài sinh ra, đặc biệt khi đường dây siêu cao áp vận hành ở chế độ thấp tải. Trên lưới điện 500kV, thiết bị này góp phần hạn chế tăng điện áp, cải thiện chế độ điện áp, hỗ trợ ổn định hệ thống và tạo điều kiện vận hành linh hoạt các đường dây truyền tải dài. Đây là chức năng trực tiếp gắn với an toàn, độ tin cậy và chất lượng vận hành của hệ thống điện quốc gia.

Hiện nay, cuộn kháng bù ngang 500kV sử dụng trên lưới điện trong nước vẫn phải nhập khẩu 100%. Vì vậy, việc triển khai dự án không chỉ nhằm tạo thêm một sản phẩm mới mà còn tiếp nối lộ trình nội địa hóa mà Tổng công ty đã thực hiện thành công với máy biến áp 110kV, 220kV và 500kV: từ nghiên cứu, chế tạo sản phẩm đầu tiên, thử nghiệm, vận hành thực tế, hoàn thiện công nghệ đến thương mại hóa và thay thế thiết bị nhập khẩu.

Việc Tổng công ty nghiên cứu và làm chủ công nghệ chế tạo thiết bị này không chỉ đáp ứng nhu cầu trước mắt của hệ thống điện mà còn hình thành năng lực cung ứng trong nước cho quá trình phát triển lưới điện 500kV, hướng tới xuất khẩu.

Làm chủ công nghệ chế tạo cuộn kháng 500kV sẽ góp phần giảm chi phí nhập khẩu thiết bị từ nước ngoài, giảm tổng mức đầu tư các dự án lắp đặt cuộn kháng 500kV. Đồng thời, việc này góp phần bảo đảm an ninh năng lượng khi doanh nghiệp trong nước chủ động nguồn thiết bị thay thế; tạo thêm việc làm, nâng cao trình độ chuyên môn của đội ngũ kỹ sư và công nhân.

Đặc biệt, công nghệ này khẳng định năng lực tự chủ của Việt Nam trong lĩnh vực kỹ thuật điện siêu cao áp; nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị thiết bị điện trên thế giới.

Trong giai đoạn 2026-2030, Tổng công ty tập trung nghiên cứu, hợp tác quốc tế, triển khai các nhiệm vụ khoa học và công nghệ nhằm chế tạo thành công các thiết bị điện trong nước chưa sản xuất được. Cụ thể là máy biến áp 800kV phục vụ thử nghiệm kháng điện, đồng thời là tiền đề để chế tạo máy biến áp HVDC (máy biến áp truyền tải siêu cao áp một chiều) trong giai đoạn tới; biến dòng điện và biến điện áp 110-220kV; trạm biến áp di động, trạm biến áp mô-đun...

Tại buổi lễ, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định cho biết, để dự án thành công và tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ, Tổng công ty Thiết bị điện Đông Anh, Đại học Bách khoa Hà Nội cùng nhóm nghiên cứu cần tổ chức triển khai dự án với tiêu chuẩn và kỷ luật khoa học khắt khe nhất, tuân thủ nghiêm ngặt tiến độ và chất lượng cam kết; đồng thời coi yêu cầu làm chủ công nghệ lõi, độ tin cậy vận hành và tính cạnh tranh thương mại là thước đo cao nhất.

Trong quá trình thực hiện, nhóm nghiên cứu cần đặc biệt chú trọng phát triển và tôi luyện đội ngũ kỹ sư, chuyên gia trẻ. Khoa học và công nghệ suy cho cùng là con người; dự án phải trở thành “vườn ươm thực chiến” để chuyển giao tri thức, tích lũy kinh nghiệm, qua đó nâng tầm năng lực nghiên cứu, phát triển của một doanh nghiệp tiên phong, doanh nghiệp số, sản xuất xanh.

“Bộ Khoa học và Công nghệ cam kết sẽ tiếp tục đồng hành mạnh mẽ cùng Bộ Công Thương, các bộ, ngành, Thành ủy Hà Nội và cộng đồng doanh nghiệp. Chúng tôi sẽ áp dụng triệt để tinh thần đổi mới của Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới Sáng tạo năm 2025, bao gồm cơ chế quản lý theo sản phẩm đầu ra, bảo vệ tài sản trí tuệ và chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu nhằm tạo không gian thông thoáng tối đa cho các nhà khoa học và doanh nghiệp dấn thân vào các công nghệ chiến lược”, Thứ trưởng Lê Xuân Định nhấn mạnh.

Sản phẩm “Make in Việt Nam” phục vụ yêu cầu phát triển của ngành điện

Phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng chúc mừng Tổng công ty Thiết bị điện Đông Anh khởi công Dự án khoa học công nghệ cấp quốc gia: “Nghiên cứu, thiết kế, công nghệ chế tạo cuộn kháng bù ngang điện áp 500kV”.

Đồng chí Trần Đức Thắng cho rằng, sự kiện có ý nghĩa này là kết quả của sự phối hợp giữa 3 nhà: nhà khoa học, nhà sản xuất và Nhà nước trong nghiên cứu, thí nghiệm và chuyển giao, theo đúng tinh thần của Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22-12-2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Sự kết hợp giữa năng lực sản xuất của Tổng công ty Thiết bị điện Đông Anh và kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học sẽ mang lại thành công cho dự án.

Theo Bí thư Thành ủy, mục tiêu tăng trưởng GDP của đất nước từ 10%/năm trở lên trong cả giai đoạn 2026-2030 đặt ra yêu cầu mở rộng nhanh nguồn điện, lưới truyền tải và năng lực điều hành, đáp ứng nhu cầu gia tăng từ sản xuất. Một hệ thống điện an toàn, xanh, ổn định, có khả năng mở rộng là một trong những yếu tố quyết định sức cạnh tranh của môi trường đầu tư đối với mỗi quốc gia, mỗi địa phương, đặc biệt trong thu hút các lĩnh vực chuyển đổi số, công nghiệp chip, bán dẫn và phát triển các ngành công nghiệp mới.

Khi nhu cầu điện gia tăng, cơ cấu nguồn điện thay đổi và các dòng công suất trên lưới truyền tải ngày càng phức tạp, yêu cầu về độ tin cậy của thiết bị và năng lực vận hành hệ thống ngày càng cao.

“Bảo đảm an ninh năng lượng vì thế phải được nhìn nhận đồng thời ở 3 phương diện: phải đủ nguồn cung, hạ tầng truyền tải vững chắc và khả năng làm chủ công nghệ thiết yếu. Chính vì vậy, chiến lược phát triển ngành Điện lực Việt Nam và Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đều đặt ra yêu cầu đưa khoa học và công nghệ thành động lực thúc đẩy, đóng góp tích cực vào quá trình hiện đại hóa ngành điện; tăng cường đổi mới, ứng dụng công nghệ mới, thiết bị hiện đại, công nghệ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, công nghệ xanh, thân thiện với môi trường.

Việc hình thành năng lực nghiên cứu, thiết kế, chế tạo, thử nghiệm, bảo đảm chất lượng, hỗ trợ vận hành và tiếp tục phát triển các hệ sản phẩm mới là yêu cầu mang tính chiến lược trong bảo đảm an ninh năng lượng và rất phù hợp với Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị”, đồng chí Trần Đức Thắng nhấn mạnh.

Bí thư Thành ủy Trần Đức Thắng cho rằng, cuộn kháng bù ngang điện áp 500kV là thiết bị có yêu cầu kỹ thuật và độ tin cậy rất cao, là kết quả phối hợp giữa nghiên cứu cơ bản, kỹ thuật ứng dụng và sản xuất công nghiệp. Hiện nay, thiết bị này vẫn đang phụ thuộc hoàn toàn vào các sản phẩm nhập khẩu. Chúng ta tin tưởng rằng, trong 24 tháng tới, khi nhà máy đi vào hoạt động sẽ có những sản phẩm “Make in Việt Nam” phục vụ yêu cầu phát triển của ngành điện.

Đồng chí Trần Đức Thắng lưu ý, trong thời gian tới cần tăng cường hơn nữa sự phối hợp giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp trong suốt quá trình chế tạo, thử nghiệm, đánh giá và kiểm định chất lượng sản phẩm; để mỗi sản phẩm được tạo ra phải đáp ứng nghiêm các tiêu chuẩn, quy chuẩn, yêu cầu về an toàn, chất lượng và độ tin cậy.

Lưu ý nhiệm vụ kết nối sản xuất với nhu cầu của thị trường, Bí thư Thành ủy đề nghị Tập đoàn Điện lực Việt Nam, Tổng công ty Truyền tải điện quốc gia và các đơn vị liên quan phối hợp thử nghiệm, đánh giá sản phẩm, trao đổi sớm về yêu cầu vận hành, điều kiện thử nghiệm, cách đánh giá sản phẩm và nhu cầu trong nước.

Nhấn mạnh yêu cầu coi trọng con người và năng lực được hình thành sau dự án, đồng chí Trần Đức Thắng gợi ý cần trao cơ hội để các kỹ sư trẻ trực tiếp tham gia vào các công đoạn khó, nắm vững phương pháp thiết kế, quy trình công nghệ và năng lực kiểm soát chất lượng. Sau dự án, cùng với sản phẩm phải có được đội ngũ đủ sức đảm nhiệm các nhiệm vụ phức tạp hơn. Đó là nền tảng để doanh nghiệp đảm nhận những nhiệm vụ lớn hơn trong tương lai, không chỉ một sản phẩm ngày hôm nay.

Bí thư Thành ủy Trần Đức Thắng yêu cầu UBND thành phố chỉ đạo Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Công Thương cùng các cơ quan liên quan, theo chức năng và thẩm quyền được giao, hỗ trợ Tổng công ty Thiết bị điện Đông Anh trong quá trình thực hiện dự án; kịp thời xem xét, giải quyết những khó khăn thuộc thẩm quyền của thành phố và kiến nghị cơ quan có trách nhiệm đối với những vấn đề vượt thẩm quyền.