Giai đoạn 2016-2025, với khoảng 42 chương trình, cả nước đã triển khai khoảng 4.800 nhiệm vụ khoa học và công nghệ, công bố 6.677 bài báo quốc tế thuộc hệ thống WOS và Scopus, đồng thời đào tạo được 1.579 tiến sĩ. Những kết quả này góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực khoa học và công nghệ của Việt Nam.

Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cũng bộc lộ một số hạn chế. Nguồn nhân lực còn phân tán, số lượng chương trình và nhiệm vụ tương đối nhiều, trong khi không ít nhiệm vụ có quy mô nhỏ, nội dung hoặc mục tiêu giao thoa.

Bên cạnh đó, tính liên thông giữa kết quả nghiên cứu với hoạt động phát triển công nghệ, hình thành sản phẩm, ứng dụng và thương mại hóa chưa thực sự hiệu quả. Phương thức quản lý còn thiên về theo dõi quá trình thực hiện, trong khi việc đánh giá hiệu quả và tác động thực tế của các chương trình chưa được quan tâm đầy đủ.

Từ thực tế này, việc tái cấu trúc được xác định là yêu cầu cần thiết nhằm khắc phục những điểm nghẽn, đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong giai đoạn mới.

Chính vì thế, việc triển khai  Đề án “Tái cấu trúc các chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia giai đoạn 2026-2035” (Quyết định số 1951/QĐ-TTg) là một việc vô cùng quan trọng trong thời gian tới. Theo đó, tinh thần xuyên suốt của Đề án là chuyển từ quản lý theo nhiệm vụ sang quản lý theo mục tiêu, sản phẩm, hiệu quả và tác động thực tế. Trong năm 2026, Bộ KH&CN sẽ rà soát, tổ chức lại 33 chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia, trong đó có 25 chương trình thuộc thẩm quyền phê duyệt của Bộ trưởng Bộ KH&CN và 8 chương trình thuộc thẩm quyền phê duyệt của Thủ tướng Chính phủ.

Quá trình rà soát, tổ chức lại được thực hiện qua 4 bước: Đánh giá sự cần thiết, kết quả thực hiện, hiệu quả và mức độ trùng lặp giữa các chương trình; xây dựng phương án tổ chức lại, xác định rõ mục tiêu, phạm vi, sản phẩm đầu ra và phương án xử lý đối với từng chương trình; trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định; tổ chức thực hiện và chuyển tiếp, bảo đảm xử lý phù hợp các nhiệm vụ, hợp đồng, kinh phí, tài sản và kết quả nghiên cứu đã hình thành.

Trên cơ sở kết quả rà soát, các chương trình có thể được tiếp tục triển khai, điều chỉnh, tích hợp, thay thế hoặc kết thúc. Việc tổ chức lại phải dựa trên đánh giá khách quan, khoa học, bảo đảm đúng thẩm quyền và không làm gián đoạn các nhiệm vụ đã được phê duyệt.

Thông qua quá trình này, Bộ Khoa học và Công nghệ hướng tới khắc phục tình trạng phân tán nguồn lực, giảm trùng lặp, tập trung đầu tư cho những nhiệm vụ có quy mô, trọng tâm, trọng điểm và khả năng tạo ra kết quả thực chất.